ҚР Ұлттық Банкінің базалық мөлшерлемесі 2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап 16,25%: кез келген күнгі мөлшерлеме және сол бойынша тұрақсыздық айыбы
ҚР Ұлттық Банкінің бүгінгі базалық мөлшерлемесі — жылдық 16,25%, 07.09.2026 бастап қолданылады. Келесі шешімді Ұлттық Банк 23.10.2026 жариялайды. Мұнда 2015 жылдан бергі базалық мөлшерлеменің бүкіл тарихы, кез келген күнгі мөлшерлеме және ҚР АК 353-бабы бойынша тұрақсыздық айыбын есептеу бар: сотта заң мөлшерлемені талап қойылған, шешім шығарылған немесе төлем жасалған күнге алуға рұқсат береді.
Жаңартылды: 2026 жылғы 30 қыркүйек · nationalbank.kz деректері бойынша · оқуға 8 минут
Келесі шешімді Ұлттық Банк 23.10.2026 жариялайды.
ҚР ҰБ базалық мөлшерлемесі қазір: 16,25% және әрі қарай не болады
Ұлттық Банктің Ақша-кредит саясаты жөніндегі комитеті 04.09.2026 шешімімен базалық мөлшерлемені жылдық 16,25%-ға дейін төмендетті. Ұлттық Банктің шешімдер кестесінде мөлшерлеме 07.09.2026 бастап белгіленген, дәлізі — 15,25%-дан 17,25%-ға дейін.
Бұл — 2026 жылғы үшінші төмендету. 13.10.2025 бастап мөлшерлеме 18% деңгейінде тұрды, 08.06.2026 бастап 17% болды, 27.07.2026 бастап — 16,75%.
Келесі шешімді Ұлттық Банк 23.10.2026 жариялайды, одан кейінгісін — 04.12.2026. Графикте бұл — жариялау күндері. Жаңа мөлшерлеме қай күннен бастап қолданылатынын Ұлттық Банк шешімнен кейін кестеде көрсетеді.
2015 жылдан бергі базалық мөлшерлеме бойынша Ұлттық Банктің барлық шешімі
Мөлшерлеме белгіленген күн, оның мөлшері және алдыңғы шешіммен салыстырғандағы өзгерісі — Ұлттық Банк кестелеріндегідей. «Өзгеріссіз» Ұлттық Банктің мөлшерлемені өзгеріссіз қалдырғанын білдіреді. Кестедегі шешімдердің барлығы: 91.
| Қай күннен бастап | Деңгейі | Өзгеріс |
|---|---|---|
| 07.09.2026 | 16,25% | −0,50 п.т. |
| 27.07.2026 | 16,75% | −0,25 п.т. |
| 08.06.2026 | 17,00% | −1,00 п.т. |
| 27.04.2026 | 18,00% | өзгеріссіз |
| 10.03.2026 | 18,00% | өзгеріссіз |
| 26.01.2026 | 18,00% | өзгеріссіз |
| 01.12.2025 | 18,00% | өзгеріссіз |
| 13.10.2025 | 18,00% | +1,50 п.т. |
| 02.09.2025 | 16,50% | өзгеріссіз |
| 14.07.2025 | 16,50% | өзгеріссіз |
| 09.06.2025 | 16,50% | өзгеріссіз |
| 14.04.2025 | 16,50% | өзгеріссіз |
| 11.03.2025 | 16,50% | +1,25 п.т. |
| 20.01.2025 | 15,25% | өзгеріссіз |
| 02.12.2024 | 15,25% | +1,00 п.т. |
| 14.10.2024 | 14,25% | өзгеріссіз |
| 02.09.2024 | 14,25% | өзгеріссіз |
| 15.07.2024 | 14,25% | −0,25 п.т. |
| 03.06.2024 | 14,50% | −0,25 п.т. |
| 15.04.2024 | 14,75% | өзгеріссіз |
| 26.02.2024 | 14,75% | −0,50 п.т. |
| 22.01.2024 | 15,25% | −0,50 п.т. |
| 27.11.2023 | 15,75% | −0,25 п.т. |
| 09.10.2023 | 16,00% | −0,50 п.т. |
| 28.08.2023 | 16,50% | −0,25 п.т. |
| 10.07.2023 | 16,75% | өзгеріссіз |
| 29.05.2023 | 16,75% | өзгеріссіз |
| 10.04.2023 | 16,75% | өзгеріссіз |
| 27.02.2023 | 16,75% | өзгеріссіз |
| 16.01.2023 | 16,75% | өзгеріссіз |
| 06.12.2022 | 16,75% | +0,75 п.т. |
| 27.10.2022 | 16,00% | +1,50 п.т. |
| 06.09.2022 | 14,50% | өзгеріссіз |
| 26.07.2022 | 14,50% | +0,50 п.т. |
| 07.06.2022 | 14,00% | өзгеріссіз |
| 26.04.2022 | 14,00% | +0,50 п.т. |
| 10.03.2022 | 13,50% | өзгеріссіз |
| 24.02.2022 | 13,50% | +3,25 п.т. |
| 25.01.2022 | 10,25% | +0,50 п.т. |
| 07.12.2021 | 9,75% | өзгеріссіз |
| 26.10.2021 | 9,75% | +0,25 п.т. |
| 14.09.2021 | 9,50% | +0,25 п.т. |
| 27.07.2021 | 9,25% | +0,25 п.т. |
| 08.06.2021 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 27.04.2021 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 10.03.2021 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 26.01.2021 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 15.12.2020 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 27.10.2020 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 08.09.2020 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 21.07.2020 | 9,00% | −0,50 п.т. |
| 09.06.2020 | 9,50% | өзгеріссіз |
| 28.04.2020 | 9,50% | өзгеріссіз |
| 06.04.2020 | 9,50% | −2,50 п.т. |
| 17.03.2020 | 12,00% | өзгеріссіз |
| 10.03.2020 | 12,00% | +2,75 п.т. |
| 04.02.2020 | 9,25% | өзгеріссіз |
| 10.12.2019 | 9,25% | өзгеріссіз |
| 29.10.2019 | 9,25% | өзгеріссіз |
| 10.09.2019 | 9,25% | +0,25 п.т. |
| 16.07.2019 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 04.06.2019 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 16.04.2019 | 9,00% | −0,25 п.т. |
| 05.03.2019 | 9,25% | өзгеріссіз |
| 15.01.2019 | 9,25% | өзгеріссіз |
| 05.12.2018 | 9,25% | өзгеріссіз |
| 16.10.2018 | 9,25% | +0,25 п.т. |
| 04.09.2018 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 10.07.2018 | 9,00% | өзгеріссіз |
| 05.06.2018 | 9,00% | −0,25 п.т. |
| 17.04.2018 | 9,25% | −0,25 п.т. |
| 06.03.2018 | 9,50% | −0,25 п.т. |
| 16.01.2018 | 9,75% | −0,50 п.т. |
| 28.11.2017 | 10,25% | өзгеріссіз |
| 10.10.2017 | 10,25% | өзгеріссіз |
| 22.08.2017 | 10,25% | −0,25 п.т. |
| 18.07.2017 | 10,50% | өзгеріссіз |
| 06.06.2017 | 10,50% | −0,50 п.т. |
| 11.04.2017 | 11,00% | өзгеріссіз |
| 21.02.2017 | 11,00% | −1,00 п.т. |
| 10.01.2017 | 12,00% | өзгеріссіз |
| 15.11.2016 | 12,00% | −0,50 п.т. |
| 04.10.2016 | 12,50% | −0,50 п.т. |
| 16.08.2016 | 13,00% | өзгеріссіз |
| 12.07.2016 | 13,00% | −2,00 п.т. |
| 07.06.2016 | 15,00% | өзгеріссіз |
| 06.05.2016 | 15,00% | −2,00 п.т. |
| 15.03.2016 | 17,00% | өзгеріссіз |
| 02.02.2016 | 17,00% | +1,00 п.т. |
| 02.10.2015 | 16,00% | +4,00 п.т. |
| 02.09.2015 | 12,00% | — |
Тұрақсыздық айыбын есептеуге арналған базалық мөлшерлеме: қай күнгісін алу керек
Шартта өсімпұл болмаса, төлемнің кешігуі үшін базалық мөлшерлеме бойынша заңды тұрақсыздық айыбы төленеді (ҚР АК 353-бабы). Қай мөлшерлемені алу борышкердің өзі төлейтініне немесе қарызды сот арқылы өндіріп алатыныңызға байланысты.
Жалпы ереже бойынша тұрақсыздық айыбы қарыз немесе оның бір бөлігі төленген күнгі базалық мөлшерлеме бойынша есептеледі. Қарыз әлі төленбесе, кінәрат-талап үшін есеп жасалған күнгі мөлшерлемені алады: қазір бұл — 16,25%.
Айыпақының мөлшері ақша міндеттемесін немесе оның тиісті бөлігін орындаған күнгі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген базалық мөлшерлеме негізінде есептеледі.
ҚР АК, 353-бап, 1-тармақ
Сот арқылы өндіріп алғанда кредитор талап қойылған күнгі, шешім шығарылған күнгі немесе нақты төлем жасалған күнгі мөлшерлемені таңдайды. Ең жоғарысын таңдаған жөн. Мөлшерлеме 2026 жылғыдай төмендеп жатқанда, әдетте талап қойылған күнгі мөлшерлеме жоғары болады.
…сот несие берушінің таңдауы бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қуыным жасалған немесе шешім шығарылған немесе іс жүзінде төленген күнгі базалық мөлшерлемесін негізге ала отырып, несие берушінің талабын қанағаттандыра алады.
ҚР АК, 353-бап, 1-тармақ
Талап қойылған, шешім шыққан және төлем жасалған күнге 353-бап бойынша тұрақсыздық айыбы
Мысал: «Орда Пласт» ЖШС-нің қарызы 3 000 000 ₸, төлемнің соңғы күні — 31.03.2026. Талап 04.06.2026 қойылды, шешім 28.08.2026 шығарылды, ақша 30.09.2026 түсті. Өз сомаларыңыз бен күндеріңізді қойыңыз.
| Қай күнге | Мөлшерлеме | Сомасы |
|---|---|---|
| талап қойылған күнге, 04.06.2026 | 18,00% | 270 740 ₸ |
| шешім шыққан күнге, 28.08.2026 | 16,75% | 251 938 ₸ |
| төлем күніне, 30.09.2026 | 16,25% | 244 418 ₸ |
Бүкіл кезеңге бір мөлшерлеме және күнтізбелік жыл
353-бап мөлшерлемені нақты бір күнге байланыстырады. Сондықтан есептеу үшін мерзімі өткен бүкіл кезеңге бір мөлшерлеме алынады және кезең Ұлттық Банк шешімдерінің күндері бойынша бөлінбейді. Біздің өсімпұл калькуляторымыз да осылай есептейді.
Жылда неше күн алу керектігін заң айтпайды, іс жүзінде екі нұсқа да кездеседі: 360 және 365. Біз күнтізбе бойынша есептейміз: 365 күн, кібісе жылы 366. 360 күн негізінде сома 1,4%-ға көп шығар еді.
Заңда немесе шартта өзгеше белгіленбесе, тұрақсыздық айыбы төлем күніне дейін есептеледі (353-баптың 2-тармағы). Ал кешіктіруден келген залал тұрақсыздық айыбынан көп болса, айырманы одан бөлек талап етуге болады (353-баптың 3-тармағы).
қарыз × базалық мөлшерлеме × мерзімі өткен күндер ÷ 365 (кібісе жылы 366)төлем мерзімінен кейінгі күннен бастап төлем күнін қоса алғанға дейін2 400 000 × 16,25% × 94 ÷ 365 = 100 438 ₸Сол жүкқұжат 18% мөлшерлеме бойынша — 111 255 ₸. Мұнда күнді таңдаудың құны — 10 816 ₸.Базалық мөлшерлемені қайдан тексеруге болады және есепке не қоса беру керек
Ресми дереккөз — Ұлттық Банктің сайты: базалық мөлшерлеме бойынша шешімдер графигі, 2015 жылдан бергі жылдар бойынша шешімдер кестелері және баспасөз релиздері. Сол бетте базалық мөлшерлеме деңгейі туралы электрондық анықтамаға сілтеме бар: оны тұрақсыздық айыбының есебіне қоса беруге болады.
Кінәрат-талапқа арналған есепте мөлшерлемені, ол алынған күнді және формуланы көрсетіңіз. Әр жүкқұжат бойынша есептің дайын мәтінін өсімпұл калькуляторы жинайды, ал оны қайда қою керектігі сотқа дейінгі кінәрат-талап үлгісінде (орыс тілінде) көрсетілген.
Заңды тұрақсыздық айыбы шартта оның өз мөлшері белгіленбеген жағдайда ғана қолданылады. Шартта өсімпұл болса, сол есептеледі, ал базалық мөлшерлеме қажет емес. Бір ғана кешіктіру үшін өсімпұлды да, 353-бап бойынша тұрақсыздық айыбын да өндіріп алу мүмкін емес.
Жазбаша нысаны сақталмаған тұрақсыздық айыбы туралы келісім маңызсыз. Өсімпұл туралы ауызша келіссеңіз, 353-бап бойынша тұрақсыздық айыбы қалады.
Тұрақсыздық айыбы кредитордың залалымен салыстырғанда шамадан тыс көп болса, сот борышкердің талабы бойынша оны азайтуға құқылы.
Негізгі қарыз бойынша талап қою мерзімі өткенде тұрақсыздық айыбы бойынша да мерзім өтеді. Үш жылды қалай есептеу керектігі — талап қою мерзімі туралы мақалада (орыс тілінде).
Сот арқылы өндіріп алатын тұрақсыздық айыбы талап құнына қосылады, ал мемлекеттік баж жалпы сомадан есептеледі. Есептеу — мемлекеттік баж калькуляторында.
Барлық борышкер бойынша өсімпұл — 1С деректерінен
Бір жүкқұжат бойынша тұрақсыздық айыбын бес минутта есептеуге болады. Борышкер отыз болып, әрқайсысында ондаған жүкқұжат болса, қолмен есептегенде күнді немесе қалдықты шатастырып алу оңай.
debitorka.kz-те қарыз әр құжат бойынша жүргізіледі, қалдықтар мен төлем мерзімдері 1С-тен келеді. Кінәрат-талап Word форматында бүгінгі өсімпұлмен жиналады: мөлшерлеме баптаулардан алынады, барлық кінәрат-талапқа біреу, әдетте үлгілік шарт бойынша. 353-бап бойынша заңды тұрақсыздық айыбын сервис өзі есептемейді: ол үшін осы беттегі есеп пен өсімпұл калькуляторы бар.
- 1Қалдықтар мен мерзімдер 1С-тенӘр жүкқұжат пен акт бойынша, қолмен қайта көшірмей.
- 2Бүгінгі өсімпұлӘр құжат бойынша қалдық × мөлшерлеме × мерзімі өткен күндер.
- 3Кінәрат-талаптар топтамаменӘр борышкерге Word файлы, көп борышкерге бірден — бір архивпен.
Деректер қайдан алынды
Мөлшерлемелер nationalbank.kz сайтындағы шешімдер кестелерімен, нормалар adilet.zan.kz сайтындағы Азаматтық кодекспен 30.09.2026 жағдай бойынша салыстырылды. Бет тұрақсыздық айыбын шамамен есептеуге көмектеседі және сот үшін заңгердің есебін алмастырмайды.
Тұрақсыздық айыбы есептелген соң келесі қадам — кінәрат-талап. Борышкер жауап бермесе, қарызды өндіріп алу туралы талап қою жөніндегі мақала (орыс тілінде) пайдалы болады.
- ҚР Ұлттық Банкі: базалық мөлшерлеме бойынша шешімдер графигі мен кестелері2015–2026 жылдардағы мөлшерлеменің белгіленген күндері мен мөлшерлері, 2026 жылға арналған шешімдер графигі, электрондық анықтамаға сілтеме
- ҚР ҰБ 04.09.2026 баспасөз релизібазалық мөлшерлемені 16,25%-ға дейін төмендету туралы, дәліз ±1 п.т., келесі шешім күні 23.10.2026
- ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім)353-бап — басқаның ақшасын пайдаланғаны үшін тұрақсыздық айыбы, 02.01.2021 № 399-VI Заң редакциясында; 293–297-баптар — тұрақсыздық айыбы; 179-баптың 3-тармағы — тұрақсыздық айыбы бойынша талап қою мерзімі
- ҚР 2026 жылғы Салық кодексі665-бап — құнына тұрақсыздық айыбы кіретін талаптан алынатын мемлекеттік баж
Базалық мөлшерлеме туралы жиі қойылатын сұрақтар
ҚР Ұлттық Банкінің бүгінгі базалық мөлшерлемесі қандай?
30.09.2026 жағдай бойынша — жылдық 16,25%, дәлізі 15,25–17,25%. Шешім 04.09.2026 қабылданды, мөлшерлеме 07.09.2026 бастап белгіленді. Өзекті мәнін nationalbank.kz сайтынан тексеріңіз.
Базалық мөлшерлеме бойынша келесі шешім қашан?
Ұлттық Банктің графигі бойынша — 23.10.2026, одан кейінгісі — 04.12.2026. Бұл — шешімдерді жариялау күндері. Жаңа мөлшерлеме қай күннен бастап қолданылатынын Ұлттық Банк шешімдер кестесінде көрсетеді.
353-бап бойынша тұрақсыздық айыбын есептеу үшін қай базалық мөлшерлемені алу керек?
Сотсыз — қарыз немесе оның бір бөлігі төленген күнгі мөлшерлемені. Сот арқылы өндіріп алғанда — кредитордың таңдауы бойынша: талап қойылған күнгі, шешім шығарылған күнгі немесе нақты төлем жасалған күнгі мөлшерлемені (ҚР АК 353-бабының 1-тармағы).
Мерзімі өткен кезеңді мөлшерлеме өзгерген күндер бойынша бөлу керек пе?
353-баптың мәтіні бойынша мөлшерлеме бір күнге алынады, сондықтан мерзімі өткен бүкіл кезеңге ол біреу. Осы беттегі шағын есеп те, өсімпұл калькуляторы да осылай есептейді.
Жаңа базалық мөлшерлеме қай күннен бастап қолданылады?
Ұлттық Банк шешімдер кестесінде көрсететін белгілеу күнінен бастап. Ол жариялау күнімен сәйкес келмеуі мүмкін: 16,25% туралы шешім 04.09.2026 жарияланды, ал мөлшерлеме 07.09.2026 бастап белгіленді.
Базалық мөлшерлеме мен қайта қаржыландыру мөлшерлемесі — бір нәрсе ме?
Ұлттық Банктің түсіндіруінше, 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап заңдарда «ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі» ұғымы «базалық мөлшерлемемен» ауыстырылды. ҚР АК 353-бабы да сол кезде өзгертілді. Осы күннен кейінгі есептер үшін базалық мөлшерлемені алыңыз.
Тұрақсыздық айыбы үшін жылда неше күн алу керек: 360 бе, әлде 365 пе?
353-бапта бұл айтылмаған, іс жүзінде екі нұсқа да кездеседі. Біз күнтізбе бойынша есептейміз: 365 күн, кібісе жылы 366. 360 күн негізінде сома 1,4%-ға көп шығар еді.
1С деректері бойынша кімге өсімпұл жиналғанын есептейміз
- 130 минуттық қоңырауӨңдеуді сіздің 1С-ке қосамыз. Базаны интернетке ашпаймыз.
- 2Әр жүкқұжат бойынша қалдықтар мен мерзімдер1С-тен, қолмен қайта көшірмей.
- 3Кімге кінәрат-талап жіберетін уақыт келдіТөлемнің кешігуі тұрақсыздық айыбын есептеуге және кінәрат-талапқа жеткен борышкерлер.