Нотариустың атқарушылық жазбасы Қарызды сотсыз өндіріп алу, егер клиент оны жазбаша мойындаса
Нотариустың атқарушылық жазбасы — қарыз даусыз болса, сот орындаушысына арналған құжатты алудың ең жылдам тәсілі. Отырыстарсыз, екі-үш аптада және соттан арзан. «Нотариат туралы» Заң мен Нотариаттық әрекеттер жасау қағидалары бойынша талдаймыз: жазбаны қашан алуға болады, қандай құжаттар керек, ол қанша тұрады және нотариус неге жаңа салыстыру актісі болса да бас тартады.
2026 жылғы 30 қыркүйекте жаңартылды · 2026 жылғы нормалар мен мөлшерлемелер · оқуға 9 минут
Сотсыз және отырыстарсыз сот орындаушысына арналған құжат
Атқарушылық жазба — нотариустың борышкерден даусыз қарызды өндіріп алу туралы өкімі. Нотариус оны бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйеде электрондық түрде жасайды және қарыз туралы түпнұсқа құжатқа белгі қояды («Нотариат туралы» Заңның 92-1-бабы). Әрі қарай жазбаны сот шешімі сияқты жеке сот орындаушысы орындайды (92-4-бап).
Жеткізуші үшін мұндағы ең бастысы — 2) тармақша: егер төлем мерзімі келсе, ал борышкер төлемегенін жазбаша мойындаса, жазбаны жазбаша мәміле бойынша алуға болады. Мойындау кінәрат-талапқа жауапта, салыстыру актісінде немесе бірден бірнеше құжатта болуы мүмкін. Олардан қарыздың өзі, оның мөлшері және борышкердің осы соманы мойындайтыны көрінуі маңызды.
Мойындау болмаса немесе клиент сомаға дау айтса, нотариус көмектеспейді, жол біреу — сотқа. Олардың арасында қалай таңдау керектігін ЖШС-дан қарызды қалай өндіріп алу туралы мақалада (орыс тілінде) талдадық.
…орындалу мерзімі келген және міндеттемені орындамауды борышкер, оның ішінде дауды сотқа дейін реттеу тәртібімен өндіріп алушыға жіберілген кінәрат-талапқа жауапта мойындайтын жазбаша мәмілеге негізделген міндеттемені орындау туралы…
«Нотариат туралы» ҚР Заңы, 92-1-бап 2-тармағының 2) тармақшасы
Жазбаша мойындау атқарушылық жазба жасалған сәтте борышкердің берешегі бар екенін, оның мөлшерін және борышкердің өндіріп алынуға жататын соманы мойындағанын куәландыруға тиіс бір немесе бірнеше құжатта көрсетілуі мүмкін.
«Нотариат туралы» ҚР Заңы, 92-1-баптың 2-тармағы
Алты шарт, және бәрі бірден керек
Нотариус кімнің дұрыс екенін анықтамайды. Ол қарыздың даусыз екенін, ал мерзімнің өтіп кетпегенін тексереді (Нотариаттық әрекеттер жасау қағидаларының 222-тармағы). Бір шарт жетпесе — бас тарту болады, ал уақыт бекер кетеді.
Жеткізу, мердігерлік, қызметтер, жалға алу — жазбаша нысандағы кез келген шарт. Нотариусқа оның түпнұсқасы керек.
Құжаттардан клиент қай күнге дейін төлеуі тиіс болғаны көрінеді, және бұл күн өтті.
Екі тарап қол қойған, шарт нөмірі бар салыстыру актісі, қарызды мойындаған кінәрат-талапқа жауап немесе борышкердің уәкілетті тұлғасы қол қойған басқа құжат.
Құжаттар қарыздың өзін де, оның сомасын да растайды. Тауардың саны, сапасы немесе бағасы туралы дау — бұл енді сот мәселесі.
Сізде талап қою құқығы пайда болған күннен, яғни төлем мерзімінен кейінгі күннен бастап есептеу керек.
Мемлекеттік сатып алу және квазимемлекеттік сектордың сатып алуы туралы шарттар үшін бұл жол жабық.
Жаңа салыстыру актісі үш жылды ұзартпайды
Сотта қарызды жазбаша мойындау талап қою мерзімін үзеді, және үш жыл қайтадан басталады (ҚР Азаматтық кодексінің 183-бабы). Нотариуста бұл жұмыс істемейді. Жоғарғы Сот тікелей түсіндірді: нотариус мерзімнің үзілген-үзілмегенін анықтамайды.
Демек, жүкқұжат бойынша төлем мерзімінен кейінгі күннен бастап үш жылдан астам уақыт өтсе, клиент өткен айда салыстыру актісіне қол қойса да, нотариус бас тартады. Сот қалады, ал онда бұл акт көмектеседі. Үш жылды қалай дұрыс есептеу керектігі талап қою мерзімі туралы мақалада толық талданған.
…нотариусқа талап қою мерзімінің тоқтатыла тұруы және үзілуі фактісін анықтау құқығы берілмеген.
ҚР Жоғарғы Сотының 26.05.2022 № 6 нормативтік қаулысы, 11-тармақ
Атқарушылық жазба: … егер талап қою (өтініш беру) құқығы туындаған күннен бастап үш жылдан аспаса жасалады.
«Нотариат туралы» ҚР Заңы, 92-2-бап 1-тармағының 2) тармақшасы
Нотариусқа не апару керек
Тізімді Нотариаттық әрекеттер жасау қағидаларының 220–223-1-тармақтары белгілейді. Осы аумақта жұмыс істейтін, борышкер тіркелген жердегі нотариусқа бару керек («Нотариат туралы» Заңның 92-2-бабы, Қағидалардың 221-тармағы).
- 01Өтініш
Өндіріп алушы мен борышкердің деректемелері, бірінші басшының қолтаңбасы, мөр болған жағдайда. Онда сіз борышкермен осы қарыз бойынша сот жоқ екенін және ол бойынша жазба бұрын жасалмағанын да растайсыз.
- 02Шарттың түпнұсқасы
Қарыз негізделген жеткізу, мердігерлік, қызметтер шарты немесе басқа шарт.
- 03Бастапқы құжаттар
Тауарлық немесе тауар-көлік жүкқұжаттары, қабылдау-тапсыру актілері, екі тараптың қолтаңбасы бар орындалған жұмыстар актілері, шот-фактуралар.
- 04Жазбаша мойындау
Екі тарап қол қойған, шарт нөмірі бар есеп айырысуды салыстыру актісі, қарызды мойындаған кінәрат-талапқа жауап немесе акцепттелген төлем талабы. Мұндай актіні қалай алуға болатынын салыстыру актісі туралы мақаладан оқыңыз.
- 05Берешек есебі
Сома және сіз өндіріп алатын кезең. Заңды тұлғаның есебіне бірінші басшы және, болса, бас бухгалтер қол қояды.
- 06Тұрақсыздық айыбы үшін — кінәрат-талап және жауап
Тұрақсыздық айыбының сомасы мен кезеңі, жауап беру мерзімі және нотариус туралы ескерту көрсетілген кінәрат-талап, оның жіберілгенінің дәлелі және борышкер қарызды да, кінәні де мойындаған жауап. Онсыз нотариус тек негізгі қарызды өндіріп алады.
Өтініштен сот орындаушысына дейін
Мұндағы ең ұзағы — борышкердің жауабын күту. Ол үндемесе, өтініш берілгеннен кейін екі-үш аптадан соң жазбаны орындауға беруге болады.
Қарыздың даусыздығы мен мөлшерін, мерзімді, ал цифрлық жүйеде — осы қарыз бойынша жазба бұрын жасалмағанын.
Электрондық түрде, сомасымен, кезеңімен, нотариусқа төлемақымен және қарсылыққа арналған мерзіммен. Түпнұсқа құжатқа белгі қояды, ал ЭЦҚ-мен куәландырылған электрондық құжатқа белгі қажет емес.
Келесі жұмыс күнінен кешіктірмей: шарттағы email-ге, тіркелген жері бойынша тапсырысты хатпен немесе жеткізуді тіркейтін басқа байланыс құралдары арқылы. Хаттың қайтарылуы және оны қабылдаудан бас тарту да жеткізу болып саналады.
Борышкер талапқа жазбаша қарсылық білдіре алады және келіспеу себептерін көрсетуге міндетті.
Нотариус оны үш жұмыс күні ішінде жояды, және оған шағым жасауға болмайды, әрі қарай тек талап арыз. Себептерсіз немесе мерзімнен кейін берілген қарсылық жоюға негіз емес.
Нотариус жазбаны сізге береді немесе сіздің өтінішіңіз бойынша оны атқарушылық іс жүргізудің цифрлық жүйесіне өзі жібереді. Жазбаны үш жыл ішінде ұсынуға болады.
Соттан арзан, және соңында борышкер төлейді
Нотариустардың көпшілігі жеке, ал олардың мөлшерлемелерін Әділет министрлігі бекітеді. Атқарушылық жазба үшін заңды тұлғаларға мөлшерлеме — өндіріп алынатын соманың 1%, бірақ 1,5 АЕК-тен кем емес және 100 АЕК-тен артық емес, жеке тұлғаларға — 0,2%. Жазбаны мемлекеттік нотариус жасаса, 0,5 АЕК мемлекеттік баж алынады.
Нотариусқа төлегеніңіздің бәрі және соған байланысты шығыстар борышкерге жүктеледі: олар жазба сомасына қосылады. Бірақ борышкер қарсылық білдіріп, жазба жойылса, нотариусқа төлемақы қайтарылмайды.
«Батыс Трейд»-тің 4 260 000 ₸ қарызы үшін бұл жеке нотариуста 42 600 ₸. Сол сомаға талап арыз үшін мемлекеттік баж — 127 800 ₸ (3%, Салық кодексінің 665-бабы).
Қашан нотариусқа, ал қашан бірден сотқа бару керек
Жазба жылдамдық пен баға жағынан соттан ұтады, бірақ борышкер дау айтпағанша ғана. Қарсылық болатыны анық болса, бірден талап арыз берген тиімдірек: құжаттар бойынша қарызды сот әдетте бір айда оңайлатылған тәртіппен қарайды.
| Атқарушылық жазба | Сот, оңайлатылған іс жүргізу | |
|---|---|---|
| Қашан жарайды | қарыз жазбаша мойындалған, дау жоқ | мойындау жоқ немесе борышкер дау айтады |
| Мерзім | көшірмені алғаннан кейін қарсылыққа 10 жұмыс күні | талап арыз қабылданған күннен бастап бір ай (ҚР АПК 267-1-бабы) |
| 4 260 000 ₸ үшін құны | жеке нотариуста 42 600 ₸ | 127 800 ₸ мемлекеттік баж |
| Борышкер қарсы болса | жазба жойылады, сот қалады | сот дауды құжаттар бойынша шешеді |
| Тұрақсыздық айыбы | борышкер кінәсін де мойындаса ғана | шарт бойынша немесе ҚР АК 353-бабы бойынша |
| Талап қою мерзімі | үш жыл, үзілу ескерілмейді | үш жыл, қарызды мойындау мерзімді үзеді |
Бас тартудың әдеттегі себептері және оларды қалай болдырмауға болады
Бас тартулардың барлығы дерлік құжаттар бойынша алдын ала көрінеді. Бір айды жоғалтпау үшін оларды нотариусқа барар алдында тексеріңіз.
- Шарт нөмірі жоқ салыстыру актісі немесе тек сіздің тарап қол қойған акт.
- Өкілеттіксіз қолтаңба. Мойындауға борышкердің басшысы немесе сенімхат бойынша өкіл қол қояды.
- Үш жылдан асқан. Төлем мерзімінен кейінгі күннен бастап үш жылдан астам өтті, кейін салыстыру актісі болса да.
- Дау сотта. Немесе осы қарыз бойынша жазба бұрын жасалған.
- Мемлекеттік сатып алу. Шарт мемлекеттік сатып алу немесе квазимемлекеттік сектордың сатып алуы бойынша жасалған.
- Басқа нотариус. Өтініш борышкер тіркелген жер бойынша берілмеген.
Қолданыстағы редакциялар бойынша тексердік
Нормалар мен мөлшерлемелер adilet.zan.kz сайтындағы 2026 жылғы қыркүйектегі редакциядағы мәтіндермен салыстырылды. Мақала нақты қарыз бойынша заңгердің кеңесін алмастырмайды.
- «Нотариат туралы» ҚР Заңы14-1-тарау, 92-1 — 92-8-баптар — атқарушылық жазбалар
- Нотариустардың нотариаттық әрекеттер жасау қағидалары (ҚР Әділет министрінің 31.01.2012 № 31 бұйрығы)220–225, 223-1-тармақтар — өтініш, орны, құжаттар, тұрақсыздық айыбы
- Нотариаттық әрекеттер жасағаны үшін мөлшерлемелер (ҚР Әділет министрінің 27.09.2025 № 533 бұйрығы)2-тармақтың 26) тармақшасы — атқарушылық жазба; 2-1-тармақ — шығыстар борышкерге
- ҚР 2026 жылғы Салық кодексі665-бап — соттарға мемлекеттік баж; 667-баптың 24) тармақшасы — атқарушылық жазба үшін мемлекеттік баж
- ҚР 08.07.2026 № 343-VIII Заңы01.01.2027 бастап заңды тұлғалардың өтінішті электрондық түрде беруі
- ҚР Жоғарғы Сотының 26.05.2022 № 6 нормативтік қаулысыатқарушылық жазбаға дау айту туралы, 11-тармақ
- ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім)183-бап — талап қою мерзімінің үзілуі
- ҚР Азаматтық процестік кодексі267-1, 267-2-баптар — оңайлатылған іс жүргізу
Атқарушылық жазба туралы жиі қойылатын сұрақтар
Нотариустың атқарушылық жазбасы деген не?
Бұл нотариустың борышкерден даусыз қарызды сотсыз өндіріп алу туралы өкімі. Нотариус оны электрондық түрде жасайды, ал оны сот шешімі сияқты жеке сот орындаушысы орындайды («Нотариат туралы» Заң, 92-1, 92-4-баптар).
Жеткізу шарты бойынша қарызды нотариус арқылы өндіріп алуға бола ма?
Болады, егер шарт жазбаша жасалса, төлем мерзімі келсе, борышкер қарызды жазбаша мойындаса, мысалы кінәрат-талапқа жауапта немесе шарт нөмірі бар салыстыру актісінде, және талап қою құқығы туындаған күннен бастап үш жылдан аспаса (92-1, 92-2-баптар). Ерекшелік — мемлекеттік сатып алу және квазимемлекеттік сектордың сатып алуы.
2026 жылы атқарушылық жазба қанша тұрады?
Жеке нотариуста заңды тұлғалар үшін мөлшерлеме — өндіріп алынатын соманың 1%, бірақ 1,5 АЕК-тен кем емес және 100 АЕК-тен артық емес (Әділет министрінің № 533 бұйрығы). Мемлекеттік нотариуста — 0,5 АЕК мемлекеттік баж. Бұл шығыстар борышкерге жүктеледі, бірақ жазба жойылса, қайтарылмайды.
Борышкерде қарсылық білдіруге қанша уақыт бар?
Жазбаның көшірмесін алған күннен бастап 10 жұмыс күні. Қарсылық нотариусқа жазбаша беріледі және онда келіспеу себептері көрсетілуі керек («Нотариат туралы» Заң, 92-6-бап).
Атқарушылық жазбаның күшін қалай жоюға болады?
Борышкер көшірмені алғаннан кейін 10 жұмыс күні ішінде нотариусқа себептері көрсетілген жазбаша қарсылық жіберуі керек. Нотариус жазбаны үш жұмыс күнінен кешіктірмей жояды. Егер жазба жойылмаса немесе орындауға берілген болса, оған тек сотта дау айтуға болады (92-8-бап).
Атқарушылық жазба бойынша тұрақсыздық айыбын өндіріп алуға бола ма?
Иә, бірақ борышкер орындамағанын және өз кінәсін жазбаша мойындаса және нотариус мұны растаса ғана (92-1-баптың 3-тармағы). Тұрақсыздық айыбының сомасы мен кезеңі көрсетілген кінәрат-талап, оның жіберілгенінің дәлелі және борышкердің жауабы керек (Нотариаттық әрекеттер жасау қағидалары, 223-1-тармақ).
Қай қарыздарды нотариусқа апаратын уақыт келгенін көрсетеміз
- 130 минуттық қоңырауӨңдеуді 1С-іңізге қосамыз. Базаны интернетке ашпаймыз.
- 2Мерзімдер бойынша қарыздарҚайсысында үш жылға дейін әлі алыс, ал қайсысында нотариус жақында талап қою мерзіміне байланысты бас тартады.
- 3Құжаттар жоспарыКімге кінәрат-талап жіберу керек, кімнен шарт нөмірі бар салыстыру актісін сұрау керек.
Қоңыраусыз: өзіңіз байқап көріңіз — 7 күн тегін немесе демо-кабинетті ашыңыз.