Өзара есеп айырысуды салыстыру актісі: үлгі Клиенттің қолтаңбасы, одан кейін қарыз енді даулы емес
Салыстыру актісі бухгалтерге жылды алшақтықсыз жабу үшін, ал заңгерге қарызды жазбаша мойындатып алу үшін керек. ҚР қағидалары бойынша актіде не болуы керек, оған кім қол қояды, мөрсіз болуға бола ма, ЭЦҚ арқылы қол қою және клиент үндемесе не істеу керек — соны талдаймыз. Word үлгісі — тегін, тіркеусіз.
2026 жылғы 30 қыркүйекте жаңартылды · ҚР 2026 жылғы қағидалары мен кодекстері бойынша · оқуға 8 минут
Бір құжат, екі міндет: сандарды салыстыру және қарызды тіркеу
Бухгалтер үшін салыстыру актісі — сізде және клиентте сандар бірдей екеніне көз жеткізу тәсілі: барлық жүкқұжаттар жеткен, төлемдер бөлінген, қайтарулар ескерілген. Дебиторлық берешекті түгендеу (орыс тілінде) кезінде салыстыру актілері түгендеу актісіне қоса тіркеледі, олардың нысаны еркін (Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 72-тармағы).
Заңгер үшін екінші жағы маңыздырақ. Клиент өз қолтаңбасымен соманы растайтын акт — қарызды жазбаша мойындау. Егер онда шарт нөмірі көрсетілсе және оған екі тарап та қол қойса, нотариус оны атқарушылық жазба жасауға негіз ретінде қабылдайды (Нотариаттық әрекеттер жасау қағидаларының 223-тармағы). Жоғарғы Сот мұндай актіні банкроттық істері (орыс тілінде) үшін де қарызды мойындаудың бір нысаны деп атайды.
Сондықтан салыстыру актісі — бір күні нотариустың үстеліне түсуі мүмкін құжат. Тоқсан соңындағы жай рәсімнен айырмашылығы үш нәрседе: шарт нөмірі, мойындау туралы сөйлем және дұрыс қолтаңба.
…борышкердің берешек сомасын жазбаша мойындағанын растайтын құжаттар (өндіріп алушы мен борышкер қол қойған және мөрлермен (болған жағдайда) бекітілген, шарт нөмірі көрсетілген есеп айырысуды салыстыру актісі, кінәрат-талапқа жауап…)
Нотариаттық әрекеттер жасау қағидалары, 223-тармақ
Дебиторлық және кредиторлық берешекті түгендеу дебиторлық және кредиторлық берешекті түгендеу актісімен… дебиторлармен және кредиторлармен өзара есеп айырысуды салыстыру актісін қоса бере отырып, еркін нысанда ресімделеді.
Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидалары (ҚР Қаржы министрінің № 241 бұйрығы), 72-тармақ
Сегіз жол, оларсыз акт аз нәрсені дәлелдейді
Бірыңғай міндетті нысан жоқ, ал 1С актіні өз түрінде шығарады. Онда тізімдегінің бәрі бар екенін ғана тексеріңіз: бұл бухгалтерия үшін де, нотариус үшін де жеткілікті.
- 01Тараптар
Толық атаулары мен БСН, ЖК-да — ЖСН. Тырнақшасыз және нөмірсіз «Агро ЖШС» болмауы керек.
- 02Шарт
Шарттың нөмірі мен күні. Нотариус үшін бұл міндетті деталь, онсыз акт қарызды мойындау ретінде қабылданбайды.
- 03Кезең
Қай күннен қай күнге дейін салыстырасыз. Үзіліс болмауы үшін соңғы қол қойылған актіден бастаған дұрыс.
- 04Бастапқы сальдо
Кезең неден басталады және кімнің пайдасына. Өткен актіге қол қойылған болса, сальдо онымен сәйкес келуі керек.
- 05Құжаттар мен төлемдер
Жүкқұжаттар, орындалған жұмыстар актілері, төлем тапсырмалары, қайтарулар және өзара есепке алулар — нөмірлерімен, күндерімен және сомаларымен.
- 06Соңғы сальдо
Сомасы және кімнің пайдасына. Бұл сөздерсіз «Сальдо 920 000 ₸» екі жақты оқылады.
- 07Мойындау туралы сөйлем
«„…“ ЖШС №… шарт бойынша … ₸ мөлшеріндегі берешекті растайды». Бір жол сандарды салыстыруды қарызды мойындауға айналдырады.
- 08Қолтаңбалар мен күн
Екі тараптан басшы немесе сенімхат бойынша өкіл, бас бухгалтерлер, қол қойылған күн. Мөр — болған жағдайда.
Сегіз жолдың бәрі бар акт осылай көрінеді: тараптар, шарт нөмірі, кезең, кімнің пайдасына екені белгіленген бастапқы және соңғы сальдо, құжаттар мен төлем, қарызды мойындау туралы сөйлем және директордың қолтаңбасы. Үлгідегі БСН мен шарт нөмірі бос қалдырылған — оларды өзіңіз қоясыз.
Бухгалтердің қолтаңбасы сандарды салыстырады, директордың қолтаңбасы қарызды мойындайды
Нотариус пен сот қол қоюшының компания атынан қарызды мойындауға құқығы бар-жоғын қарайды. Ең сенімдісі — басшының немесе сенімхат бойынша өкілдің қолтаңбасы. Бас бухгалтер сандарды растау үшін керек, бірақ оның сенімхатсыз жалғыз қолтаңбасы — өкілеттік туралы дауға дайын себеп.
Актіге ЭЦҚ арқылы қол қоюға болады. 2026 жылғы шілдеден бастап мұны Цифрлық кодекс реттейді: уәкілетті тұлғаның ЭЦҚ-сымен куәландырылған электрондық құжат қағаз жеткізгіштегі қол қойылған құжатпен тең. Әр қызметкер өз ЭЦҚ-сымен және басшы оған осындай өкілеттік берген жағдайда ғана қол қояды. Директордың кілті бөгде адамның қолында болуы — жаман идея.
Актіге мөр басу міндетті емес. Тіпті Нотариаттық әрекеттер жасау қағидаларында да мөрлер туралы «болған жағдайда» деп айтылған. Компанияның мөрі болса, баса берсін: артық болмайды.
Осы Кодекстің талаптарына сәйкес келетін және оған қол қоюға өкілеттігі бар тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылған электрондық құжат қағаз жеткізгіштегі қол қойылған құжатпен тең мәнді болады.
ҚР 2026 жылғы 09.01. № 255-VIII Цифрлық кодексі, 62-бап, 2-тармақ
Салыстыру актісі талап қою мерзімін үзе ме
Кодекс салыстыру актісін тікелей атамайды. Мерзімді талап арыз, медиация туралы шарт және «қарызды мойындағанын куәландыратын әрекеттер» үзеді (ҚР Азаматтық кодексінің 183-бабы). Уәкілетті тұлға қол қойған, сомасы мен шарт нөмірі бар акт — қарыз мойындалғанының күшті дәлелі, бірақ түпкілікті бағаны сот береді.
Нотариуста басқа қағида: ол талап қою мерзімінің үзілуін ескермейді, және жаңа акт атқарушылық жазба үшін үш жылды ұзартпайды. Толығырақ — талап қою мерзімі туралы және нотариустың атқарушылық жазбасы туралы мақалаларда.
Талап қою мерзімінің өтуі белгіленген тәртіппен талап қоюмен, тараптардың медиация туралы шарт жасасуымен, сондай-ақ міндетті тұлғаның борышты немесе өзге міндетті мойындағанын куәландыратын әрекеттер жасауымен үзіледі.
ҚР Азаматтық кодексі, 183-бап, 1-тармақ
Борышкердің қарызды мойындауы кінәрат-талапқа жауапта; борышкер мен кредитордың уәкілетті өкілдері қол қойған және тараптардың мөрлерімен куәландырылған өзара есеп айырысуды салыстырудың екі жақты актісінде; борышкердің қарызды төлеу туралы кепілдік хатында және т.б. жазбаша нысанда көрсетілуі мүмкін.
ҚР Жоғарғы Сотының 2023 жылғы 02.11. № 2 нормативтік қаулысы, 7-тармақ
Актіні жіберу оңай. Оны қол қойылған күйде қайтару — бөлек жұмыс
Көбінесе акт дау болғандықтан емес, клиенттің бухгалтерінде кезекте жатқандықтан қайтпайды. Ілеспе хаттағы мерзім және еске салу көмектеседі.
Уәкілетті тұлға өз ЭЦҚ-сымен қол қойса, ең жылдамы және бірден заңды күші бар.
Сандарды салыстыруға скан жеткілікті. Нотариус пен сотқа қол қойылған түпнұсқа немесе ЭЦҚ-мен куәландырылған электрондық құжат керек, сондықтан түпнұсқаны жіберуді сұраңыз.
Мысалы, 10 жұмыс күні: қол қою немесе өз нұсқасын жіберу. Қол қойылмаған акт ештеңені растамайды, клиенттің үндемеуі — келісім емес.
Өз нұсқасын жіберсін. Құжаттар бойынша салыстырыңыз: әдетте байланыстырылмаған төлем, өткізілмеген қайтару немесе басқа кезеңдегі жүкқұжат алшақтық береді.
Тек жыл соңында емес
Жылына қанша жоспарлы түгендеу жүргізу және қашан екенін компания өзі шешеді және оны есеп саясатында жазады (Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 63-тармағы). Қарыздармен жұмыс үшін өз ырғағы пайдалы, және ол жылына бір реттен жиірек.
Қол қойылған акт неліктен көмектеспейді
- Шарт нөмірі жоқ. Нотариус актіні қарызды мойындау ретінде қабылдамайды.
- Өкілеттіксіз қолтаңба. Клиенттің сенімхаты жоқ бухгалтері немесе менеджері.
- Қол қойылған күн жоқ. Қарыз қашан мойындалғаны және мерзімді қай күннен есептеу керегі белгісіз.
- «Кімнің пайдасына» жоқ сальдо. Сома бар, бірақ актіден кім кімге қарыз екені түсініксіз.
- Бірнеше шарт араласып кеткен. Шарттар бірнешеу болса, әрқайсысы бойынша бөлек салыстырыңыз.
- Жіберді де, ұмытты. Жауап беру мерзімі мен еске салусыз акт клиентте айлап жатады.
Қолданыстағы редакциялар бойынша тексердік
Нормалар adilet.zan.kz сайтындағы 2026 жылғы қыркүйектегі редакциядағы мәтіндермен салыстырылды. Акт үлгісі — шаблон: қол қояр алдында оны өз шартыңызға сай тексеріңіз.
- Нотариустардың нотариаттық әрекеттер жасау қағидалары (ҚР Әділет министрінің 31.01.2012 № 31 бұйрығы)223-тармақ — салыстыру актісі қарызды жазбаша мойындау ретінде
- Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидалары (ҚР Қаржы министрінің 31.03.2015 № 241 бұйрығы)63-тармақ — жоспарлы түгендеулер; 72-тармақ — салыстыру актілері қоса берілген дебиторлық берешекті түгендеу актісі
- ҚР 09.01.2026 № 255-VIII Цифрлық кодексі62-бап — электрондық құжат және ЭЦҚ; 106-бап — 2003 жылғы ЭЦҚ туралы заңның күші жойылды
- ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім)183-бап — талап қою мерзімінің үзілуі
- ҚР Жоғарғы Сотының 02.11.2023 № 2 нормативтік қаулысыоңалту және банкроттық туралы, 7-тармақ — қарызды мойындау нысандары
- ҚР Жоғарғы Сотының 26.05.2022 № 6 нормативтік қаулысы11-тармақ — нотариус талап қою мерзімінің үзілуін анықтамайды
Салыстыру актісі туралы жиі қойылатын сұрақтар
Өзара есеп айырысуды салыстыру актісі міндетті ме?
Заң әр клиентпен салыстыру жүргізуді талап етпейді. Бірақ дебиторлық берешекті түгендеу кезінде салыстыру актілері түгендеу актісіне қоса тіркеледі, олардың нысаны еркін (Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидалары, 72-тармақ). Ал өндіріп алу үшін клиент қол қойған акт — қарыздың мойындалғанының ең жақсы дәлелдерінің бірі.
Салыстыру актісі талап қою мерзімін үзе ме?
ҚР Азаматтық кодексінде салыстыру актісі тікелей аталмаған: мерзімді борышкердің қарызды мойындағанын куәландыратын әрекеттері үзеді (183-бап). Уәкілетті тұлға қол қойған, сомасы мен шарт нөмірі көрсетілген акт — сотта күшті дәлел, бірақ оны сот бағалайды. Нотариус талап қою мерзімінің үзілуін ескермейді.
Салыстыру актісіне мөр қажет пе?
Міндетті емес. Тіпті Нотариаттық әрекеттер жасау қағидаларында да мөрлер туралы «болған жағдайда» деп айтылған (223-тармақ). Шарт нөмірі мен уәкілетті тұлғаның қолтаңбасы маңыздырақ.
Салыстыру актісіне ЭЦҚ арқылы қол қоюға бола ма?
Иә. Қол қоюға өкілеттігі бар тұлғаның ЭЦҚ-сымен куәландырылған электрондық құжат қағаз жеткізгіштегі қол қойылған құжатпен тең (ҚР Цифрлық кодексі, 62-бап). Басшы осындай өкілеттік берсе, қызметкер өз ЭЦҚ-сымен қол қояды.
Борышкер тарапынан салыстыру актісіне кім қол қоюы керек?
Акт қарызды мойындау ретінде жұмыс істеуі үшін басшының немесе сенімхат бойынша өкілдің қолтаңбасы жақсы. Бас бухгалтердің қолтаңбасы сандарды растайды, бірақ сенімхатсыз жалғыз өзі өкілеттік туралы дау тудыруы мүмкін.
Клиент салыстыру актісіне қол қоймаса, не істеу керек?
Жауап беру мерзімін белгілеңіз, мысалы 10 жұмыс күні, және еске салыңыз. Клиенттің сандары басқа болса, оның нұсқасын сұрап, құжаттар бойынша салыстырыңыз. Үндемей, төлемесе, кінәрат-талапқа көшіңіз: оған берілген жазбаша жауап та қарызды мойындау болуы мүмкін.
Борышкерлеріңіз бойынша салыстыру актілерін жинап береміз
- 130 минуттық қоңырауӨңдеуді 1С-іңізге қосамыз. Базаны интернетке ашпаймыз.
- 2Алшақтықтарды талдауБайланыстырылмаған төлемдер, құжатсыз қарыздар, БСН бойынша қайталанған контрагенттер.
- 3Актіні кімге бірінші жіберу керекМерзімі өткен борышкерлер және жақында үш жыл толатын қарыздар.
Қоңыраусыз: өзіңіз байқап көріңіз — 7 күн тегін немесе демо-кабинетті ашыңыз.